Na de belastinghervorming – die best zou kunnen meevallen – heeft president Trump het startschot gegeven van zijn langverwachte handelsoorlog, die hij naar eigen inschatting op grootse wijze zal winnen. Hij doet dat zeer tegen de zin van de meeste van zijn partijgenoten en tot wanhoop van zijn belangrijkste economische adviseur, die prompt ontslag nam. De invoer van staal wordt bestraft met een zware belasting van 25 procent. Aluminium krijgt een invoerbelasting van 10 procent. Deze beslissing is niet echt een staaltje van rationeel beleid. Trump liet zich met een grote glimlach fotograferen tussen de staalarbeiders. De werknemers uit andere sectoren die door zijn handelsoorlog hun baan zullen verliezen staan niet op de foto.
Het onmiddellijke politieke doel zal bereikt worden: de binnenlandse staal- en aluminiumindustrie zullen onverwijld meer bestellingen krijgen en hun prijzen zien stijgen. Bijgevolg zullen de lonen in die sectoren stijgen en zullen er banen bijkomen. Daarom liet Trump zich met een grote glimlach fotograferen tussen de staalarbeiders. Het onmiddellijke politiek gewin regeert. Dit is de president van de gewone man die zich houdt aan verkiezingsbeloften.
Helaas zal deze maatregel de economie van de Verenigde Staten eerder schaden dan baten. Staal en aluminium zijn immers belangrijke intermediaire producten in de productie van auto’s, vliegtuigen, treinen, bussen, infrastructuur, drankblikjes, vensterramen, machines, boten, gebouwen, wapens, defensiegoederen en ga zo maar door. Al die industrieën zien onmiddellijk hun kosten stijgen en worden minder competitief op wereldmarkten, waar prijzen van aluminium en staal net zullen dalen.
Het gevolg laat zich raden. In deze Amerikaanse sectoren zal de export dalen, de import stijgen en zullen de buitenlandse investeringen terugvallen. Bijgevolg zullen de lonen en de tewerkstelling er dalen. Deze werknemers staan nu niet op de foto met president Trump en zijn zo meteen hun baan kwijt. Zij zijn de randschade van zijn onbezonnen beleid. Hun welvaartsverlies zal al snel leiden tot bijkomende vragen naar overheidssteun of verdere handelsbeperkingen in andere sectoren.
Bovendien zullen de prijzen van al die producten in de VS stijgen. Niet alleen staal en aluminium zelf, maar ook een blikje Budweiser, soep of groenten in blik, een auto, een plezierboot, een nieuwe schoolbus, een bestelwagen, een metalen rek in de garage, het wordt allemaal een beetje duurder. Zelfs de werknemers in de beschermde staalsector zullen dus een deel van hun gestegen inkomen zien verdampen door hogere prijzen voor tal van producten die ze dagelijks gebruiken.
Trump zal de schuld daarvoor vanzelfsprekend bij iemand anders leggen. Het feit dat General Motors en Boeing door de importtarieven minder competitief worden, marktaandeel verliezen en werknemers moeten ontslaan, is dan al snel de schuld van ‘oneerlijke’ landen zoals Duitsland, die de VS ‘bedriegen’ of ‘bestelen’. Polarisatie is immers Trumps eerste natuur. En zo ligt, ook zonder Europese vergeldingsmaatregelen, de volgende importheffing voor de hand.Zelfs de werknemers in de beschermde staalsector zullen een deel van hun gestegen inkomen zien verdampen door hogere prijzen voor tal van producten die ze dagelijks gebruiken.
Maar die Europese vergeldingsmaatregelen komen er natuurlijk wel. Europa heeft geen andere keuze dan Amerika haar eenzijdige maatregelen met min of meer gelijke munt betaald te zetten. Een onderhandelde oplossing ligt momenteel niet op tafel omdat de handelspartners van Amerika liever niet onderhandelen met het mes op de keel. Het dreigement, de onderhandelingstactiek die Trump al zijn hele leven genadeloos gebruikt, blijkt niet zo goed te werken om internationale relaties te onderhouden.
Bovendien heeft Trump de doos van Pandora geopend door zich officieel te beroepen op de nationale veiligheid ter motivatie van de importtarieven. Het probleem is dat nationale veiligheid een grond voor uitzondering vormt in de regels van de Wereldhandelsorganisatie, waardoor de toepassing van de normale rechtsprocedures wordt ondergraven. Een onderhandelde oplossing binnen het kader van de internationale handelsregels wordt daardoor sterk bemoeilijkt.Welkom in deze nieuwe wereld, waar winst alleen bestaat als de ander iets verliest.
Aangezien de Europese Unie via bestaande rechtskanalen weinig kan bereiken, vervalt de internationale politiek tot zuivere machtspolitiek en blufpoker. De propositie van Trump is helder. Ik doe jullie pijn want jullie verdienen het. Jullie kunnen me volgens de regels, die ik trouwens toch niet respecteer, weinig of niets doen. Mochten jullie terugslaan, dan sla ik twee keer zo hard terug. Wedden dat jullie niets durven terugdoen? Bullebakgedrag als officieel beleid.
Tot dat triestige niveau dreigt de relatie tussen de VS en haar belangrijkste partners te dalen. Welkom in deze nieuwe wereld, waar winst alleen bestaat als de ander iets verliest, waar regels en afspraken alleen maar gelden als ze je verkeerd begrepen eigenbelang dienen, waar dreigementen en angst de basis vormen voor internationale relaties tussen voormalige vrienden, waar het bij definitie de schuld is van een ander, zelfs als je jezelf in de voet schiet.