Eindelijk gaat de discussie over belastingen en sociale lasten waar ze al tien jaar geleden over moest gaan. Over faire belastingen en niet langer over hogere of lagere belastingen. Belastingen die te zwaar om dragen zijn, zijn vanzelfsprekend onfair. Maar de organisatie van de Belgische belastingen en subsidies ondermijnt het gevoel van een eerlijke en gelijke behandeling nog op tal van andere manieren. Vraag het de volgende barbecue aan je vrienden en buren en een op de twee komt op de proppen met een papierverhaal waar Kafka een puntje aan kan zuigen.Ons belastingsysteem remt het ondernemerschap af van mensen met talent en goesting om iets bij te dragen aan de samenleving.
De belangrijkste bron van oneerlijkheid is de hemeltergende complexiteit van het systeem. Heel wat mensen hebben daar als loontrekkende weinig last van, omdat hun leven en carrière stabiel en redelijk voorspelbaar verloopt. Voor hen heeft Tax-on-web de zorgen over het immer uitdijende drijfzand van de gevreesde belastingbrief weggenomen. Je hebt een computer, toegang tot internet en een beetje digitale handigheid nodig, maar het blijft voor de meesten een enorme verbetering.
Maar zet een voetje buiten de gebaande paden en de ellende begint. Stel je hebt gouden vingers, je weet van aanpakken en je wil daar na je uren iets mee doen, maar je hebt geen talent voor papierwerk noch de middelen om je te laten bijstaan door een boekhouder. Je hebt een aantal diverse inkomsten die je, zoals het hoort, aangeeft. Als die te groot worden kies je tegen beter weten in voor het statuut van zelfstandige in bijberoep. Na een tijdje wordt het voordeliger om dat om te zetten in een bvba. Het volgende jaar word je van je fiets gekegeld door een onvoorzichtige auto en heb je even helemaal geen extra inkomsten meer.
Dat standaardtraject wordt een regelrechte nachtmerrie. Zonder deskundige bijstand is het bijna onmogelijk te bedenken hoe je dat het best aanpakt. De juiste toegangspoorten en regels ken je niet en van de geschiktste en immer wijzigende achterpoortjes heb je al helemaal geen weet. Het wordt een verhaal van iemand die iets wou doen met zijn talenten, maar te pletter liep op een muur van bureaucratische verplichtingen die volledig buiten proportie zijn in vergelijking met de relatief kleine verdienste. Het is het verhaal van een stroom herinneringsbrieven, elkaar tegensprekende aanmaningen, onaangename verrassingen en torenhoog oplopende boetes die drie jaar na datum in je bus vallen en je je nachtrust ontnemen.
Een gelijkaardig verhaal kan je vertellen over kleine bedrijven en multinationals. De onwaarschijnlijk inventieve manieren waarop veel multinationale bedrijven hun belastingen legaal ontlopen, zijn voor kleine bedrijven niet weggelegd. De winst laten bovenkomen waar die het minst wordt belast, is voor grote bedrijven een standaardvorm van goed beheer geworden. Dat kan via het slimme gebruik van transferprijzen, interne banken, de Dutch sandwich, fiscale rulings, de Luxemburgse route, stichtingen, burgerlijke maatschappen, fiscale verliezen van voor een symbolische euro overgenomen bedrijven – vul de hallucinante reeks methoden zelf maar aan. Kleinere bedrijven hebben meestal geen toegang tot die wildgroei van fiscale sluipwegen en mogen de rekening betalen.De bedrijven die alle regeltjes op hun duimpje kennen en dus minimale belastingen betalen, vinden ook het makkelijkst de weg naar de subsidiepotten.
Aan de andere kant zijn er natuurlijk de vette Belgische en Vlaamse subsidieruiven waaraan onze bedrijven zich elk jaar opnieuw tegoed mogen doen. De bedrijven die alle regeltjes op hun duimpje kennen en dus minimale belastingen betalen, vinden ook het makkelijkst de weg naar de subsidiepotten. De kleine ondernemers met gouden handen die niet goed zijn met papier en formulier zien de goedgevulde potten aan hun neus voorbijgaan.
De overheid bedoelt het ongetwijfeld goed, maar ons systeem is te complex geworden en leidt tot een omgekeerde herverdeling. Dat remt het ondernemerschap af van mensen met talent en goesting om iets bij te dragen aan de samenleving. Ze knallen tegen elke boom in het bos van papier om uiteindelijk met frisse tegenzin helemaal in het zwart te werken, er volledig de brui aan te geven of zelfs failliet te gaan.Met een vereenvoudiging zou bureaucratisch talent niet langer de overlevingskans van een onderneming bepalen.
Elke belastinghervorming die de fairheid van ons systeem wil herstellen, begint met een vereenvoudiging, zodat bureaucratisch talent niet langer de overlevingskans van een onderneming bepaalt. Laat honderd vrijwilligers van het ministerie van Financiën zonder dat hun collega’s het weten permanent complexe ondernemingstrajecten doorlopen om zo het belastingsysteem voortdurend te monitoren en te verbeteren. Want uiteindelijk dienen ook belastingen de burgers te dienen.