Om met haar soepele monetaire beleid haar omelet te bakken, moet de ECB ook wat eieren breken. In dit geval het ei van de verzekeringssector.
Het extreem soepele monetaire beleid van de Europese Centrale Bank heeft als doel de inflatie aan te wakkeren en de economie weer op gang te trekken. De ECB doet dat door massaal obligaties in te kopen, waardoor de rente extreem laag wordt. Een lage rente moet normaal de consumptie en de investeringen rechtstreeks aanwakkeren, de begrotingsinspanningen vergemakkelijken, en via de depreciatie van de euro ook de netto-export verhogen. Dat alles samen zou moeten leiden tot hogere inflatie en meer economische activiteit. Die omelet wil de ECB bakken met haar soepele monetaire beleid.De zware herstructureringen bij AXA zijn maar een eerste schot voor de boeg.
Dat lijkt min of meer te lukken voor de lage rente en de depreciatie van de euro, en ook een beetje voor de heropleving van de economische activiteit. De inflatie blijft echter flirten met het deflatiespook en de inflatieverwachtingen op lange termijn dalen nog steeds. Daarom kan de ECB niet veel anders dan haar beleid onverminderd voortzetten. Er valt in de nabije toekomst dus geen drastische renteverhoging te verwachten.
Dat begint zo langzamerhand een huizenhoog probleem te worden voor de verzekeringssector. Verzekeraars hebben gemiddeld zeer lange termijnverplichtingen, waaraan in vele gevallen een verplicht rendement is gekoppeld. Daartegenover staan activa die relatief gezien een kortere looptijd hebben dan de verplichtingen. Verzekeraars moeten simpel samengevat aan hun langetermijnverplichtingen en hun operationele kosten voldoen met de binnenkomende premieontvangsten en de rendementen op de investeringen van die premieontvangsten. Maar in het huidige monetaire klimaat is dat moeilijk.
De extreem lage rente doet het rendement op de investeringen van de premieontvangsten sterk dalen. Op korte termijn geen probleem, aangezien de rentedaling slechts speelt voor nieuwe investeringen, niet voor de bestaande portefeuille. Maar geleidelijk bereiken activa het einde van hun looptijd en moeten nieuwe activa ingekocht worden tegen een lager rendement. Daardoor maakt het zakenmodel van de verzekeraars slagzij. De zware herstructureringen bij AXA zijn daarom maar een eerste schot voor de boeg.Het zakenmodel van de verzekeraars maakt slagzij.
Verzekeraars kunnen maar reageren door de verplichte rendementen van hun verplichtingen te verminderen, de verzekeringspremies te verhogen, minder operationele kosten te maken, of een combinatie van deze ingrepen. Bedrijven die operationeel iets minder efficiënt zijn omdat ze de digitale trein hebben gemist, bijvoorbeeld AXA, zijn dan bij de eerste om in te grijpen en mensen te laten afvloeien. Maar AXA probeert ook, zoals de hele verzekeringssector, de verplichte rendementen te verminderen en de premieontvangsten te verhogen.
In essentie gaat het om niet meer dan collaterale schade van het monetaire beleid. Om haar omelet te bakken moet de ECB ook wat eieren breken, in dit geval het ei van de verzekeringssector. Een verhoging van de rente zou daarom zeker welkom zijn om de verzekeraars wat zuurstof te geven, maar bij de banksector ligt het toch net iets anders. Ook die begint in de brokken te delen, maar anders dan de verzekeringssector heeft de banksector verplichtingen op relatief kortere termijn dan zijn activa. Dat maakt de taak van de ECB er niet eenvoudiger op.Anders dan de verzekeringssector heeft de banksector verplichtingen op relatief kortere termijn dan zijn activa. Dat maakt de taak van de ECB er niet eenvoudiger op.
De rentedaling van de ECB was eerst fantastisch voor de banken. Hun financieringskosten daalden meteen, terwijl de activa in eerste instantie nog rendabel bleven. Maar ondertussen botst de rentedaling van de deposito’s op de ondergrens, terwijl de rente op activa voort blijft dalen. De rentemarge is dus behoorlijk nauw geworden. Als de rente nu bruusk zou stijgen, zouden de banken hun financieringskosten meteen zien stijgen. De rendementen op activa zouden echter in eerste instantie laag blijven, waardoor de rentemarge tijdelijk volledig zou dreigen te verdwijnen. De ECB is de olifant in de porseleinkast die vruchteloos hoopt geen vaas te breken bij de maneuvres.
Tot slot hoop ik dat de overheid het stelsel van werkloosheid met bedrijfstoeslag op stal houdt. Natuurlijk betaalt AXA de bedrijfstoeslag, maar laten we het volledige bedrag niet inzetten om inactiviteit te subsidiëren, maar om de ontslagen werknemers opnieuw aan een volwaardige baan te helpen. Dat kan door het geld van de bedrijfstoeslag te gebruiken voor herscholing en heroriëntering. Of men kan het in een rugzakje stoppen waarmee de ontslagen werknemer bij een nieuwe werkgever een gedeeltelijke vrijstelling van patronale bijdragen krijgt. Zo wordt de bedrijfstoeslag van het brugpensioen gebruikt als brug naar een nieuwe baan.