Vertrouwen is de kern van onze economie en bij uitbreiding van heel onze samenleving. Beseffen vakbonden en regering dat?
Dat inzicht over vertrouwen komt niet van een of andere overjaarse geitenwollensokkenhippie of is geen newspeak van het laatste type werk-aan-jezelfgoeroe. Het is de kern van een lange onderzoekstraditie in de economie, die allicht nog Nobelprijzen zal opleveren. Dat onderzoek toont ook dat het vertrouwen van mensen in elkaar en in hun omgeving groter is in moderne stedelijke samenlevingen dan in tribale samenlevingen.
Net die onwaarschijnlijke hoeveelheid blind en ongefundeerd vertrouwen in onbekende derden maakt de moderne samenleving mogelijk.
Vertrouwen laat ieder van ons toe zich te specialiseren en voor de rest volledig af te hangen van volslagen vreemden. Ik maak geen voedsel, kledij of een dak boven mijn hoofd en reken daarvoor blindweg op een ander – geen idee wie – in de veronderstelling dat die daarvoor mijn geld als betaling zal aanvaarden.
Vertrouwen maakt het zinnig om op lange termijn te investeren in onderwijs en fysiek kapitaal, omdat we niet hoeven te vrezen dat een lokale zetbaas of roofbaron de resultaten van die investering zal inpikken.
Vertrouwen maakt via ons financieel systeem mogelijk om veel meer investeringen en economische welvaart te creëren met dezelfde hoeveelheid middelen.
Vertrouwen leidt ertoe dat we wereldwijd handel drijven en daardoor de jongste decennia bijna een miljard mensen uit de extreme armoede konden tillen.Een luisterend oor in vertrouwen bereikt gewoonlijk meer dan dadendrang zonder fundament. Hallo vakbonden? Hallo regering?
Vertrouwen maakt het mogelijk om samen lokale problemen aan te pakken zonder de tussenkomst van de overheid. Ons juridisch systeem werkt niet omdat er sterke regels zijn die desnoods kunnen worden afgedwongen, het werkt omdat de meesten onder ons het spel spontaan en in vol vertrouwen volgens de regels spelen, waardoor het systeem het beperkte aantal vrijbuiters en bedriegers die het vertrouwen beschamen, aankan.
Als we elkaar niet meer kunnen vertrouwen, loert de jungle om de hoek. We moeten er dus zuinig mee omspringen. Net daarom was het een goede zaak om het bankensysteem te redden, hoewel we niet per se elke individuele bank hoeven te redden. Daarom is het belangrijk dat een overheid haar burgers rechtszekerheid biedt. Een vergunning, verblijfs- of andere, moet binnen een redelijke termijn en volgens voorspelbare regels afgeleverd of geweigerd worden.
En ook daarom moeten fiscale regels transparant en fair zijn. Prerogatieven op Panamese of Luxemburgse wijze waaraan een technocratische kleptocratie zich kan laven als waren ze de nieuwe adel, zijn uit den boze. Daarom moeten ook gevangenen regelmatig kunnen eten en naar het toilet gaan.We zijn samen volop bezig het vertrouwen, de tak waar we allemaal op zitten, door te zagen in de ijdele hoop dat de ander nog dieper zal vallen dan onszelf.
En daarom is een gesprek in vertrouwen altijd beter dan de harde confrontatie. Wat je ook mag denken van de stakingen bij de cipiers, het spoor en andere delen van de overheid, het is niet goed voor het vertrouwen van de burgers in de regering en de vakbonden, van de regering in de vakbonden, van de vakbonden in elkaar en in de regering en van de sociale partners in elkaar.
We zijn samen volop bezig het vertrouwen, de tak waar we allemaal op zitten, door te zagen in de ijdele hoop dat de ander nog dieper zal vallen dan onszelf. We hopen zo het spel te winnen waar iedereen bij verliest, hoewel we ook een spel kunnen spelen waar iedereen bij wint. Laten we dus ophouden met al die politiek geïnspireerde heisa en opnieuw om de tafel tot akkoorden komen.
De regering moet regeren, daar is ze voor verkozen en dat moet de rest van het land aanvaarden. Maar als de genomen beslissingen ook echt doorgevoerd worden, is het misschien beter iets meer tijd te nemen om naar elkaar te luisteren en elkaar te overtuigen, zonder daarom meteen in de verlamming of het dreigement te vervallen. Een luisterend oor in vertrouwen bereikt gewoonlijk meer dan dadendrang zonder fundament. Hallo vakbonden? Hallo regering?