We kunnen nooit laten raken aan onze liberale, seculiere grondrechten. Na de aanslagen in Parijs is het belangrijk te weten dat we eigenlijk al gewonnen hebben.
Na een lange reeks terroristische aanslagen in de hele wereld maakte IS een triest orgelpunt met de aanslagen in Parijs. Wat al lang waarheid was, wordt daardoor duidelijker dan ooit: het is onmogelijk een rijk, welvarend en veilig eiland te zijn in een zee van ellende. Het Midden-Oosten is te dichtbij en te ellendig om nog langer te negeren. Velen pleiten er nu voor van Europa een omwalde vesting te maken in de ijdele hoop dat het probleem wel vanzelf verdwijnt als we het negeren. Maar dat zou slechts de woekerende ontsteking onder een vuile pleister verbergen. We negeren het probleem al ruim een decennium en de ontsteking heeft inmiddels het hele lichaam aangetast. We moeten er deze keer iets aan doen. Ontkennen kan niet meer.
Een tweede belangrijk inzicht is dat we eigenlijk al gewonnen hebben. Het kalifaat heeft zijn volgelingen sociaal-economisch niets te bieden, behalve het ongeloofwaardige perspectief op onze vernietiging. Het is een graaimodel dat gedoemd is om te verdwijnen.
Wij zijn relatief welvarend en veilig door onze instituties: een vrij effectieve en niet al te corrupte overheid die haar burgers niet als vijand of wingewest behandelt; een grondwet die burgers als gelijken beschouwt, onafhankelijk van hun geslacht, seksuele geaardheid, huidskleur of geloofsovertuiging; een politie die de grondwet en de staat beschermt en de burgers veiligheid biedt; vrijheid van organisatie zowel politiek als economisch; redelijk gelijk verdeelde land- en eigendomsrechten; een mediasysteem dat vrije meningsuiting en kritische houding centraal stelt; een grote dosis basisvertrouwen in elkaar en zelfs in de overheid. Het is allemaal verre van perfect, maar toch is het een voorbeeld voor de rest van de wereld.De vluchtelingen uit het Midden-Oosten geloven niet meer in hun eigen maatschappij en stemmen nu met hun voeten.
De vluchtelingen uit het Midden-Oosten geloven niet meer in hun eigen maatschappij en stemmen nu met hun voeten. Zij vluchten weg van een kleine groep radicale malloten die met geweld de instituties van het stenen tijdperk promoten om hier onder onze moderne instituties te kunnen floreren.
Net daarom mogen we daarover geen enkel compromis sluiten. De discussie of het gedrag van de terroristen al dan niet aan de islam beantwoordt, is zonder twijfel relevant voor de islam zelf, maar ze is niet relevant voor de moderne westerse samenleving. Als de Bijbel, de Talmoed, de Koran of eender welke religieuze inspiratiebron de gelijkheid van man en vrouw, homo en hetero, islamiet en christen expliciet zou verwerpen, zou die ongelijkheid dan plots wel aanvaardbaar zijn voor de betrokken groep in onze maatschappij? Nee!
De ultieme richtlijn voor ons handelen is onze seculiere en liberale grondwet en de mensenrechten die daarin staan verwoord. In Europa verwerf je macht door verkiezingen te winnen, niet door geweld of wat dan ook. In Europa gebeurt de machtsoverdracht zonder (paleis)revoluties, ook al duren de onderhandelingen anderhalf jaar. Religieuze argumenten kunnen we niet accepteren als richtlijn voor enig handelen dat tegen de grondwet ingaat. Nu niet, later niet, nooit. Die essentie van de seculiere samenleving moeten we elke burger duidelijk maken.
Het Midden-Oosten is nu een verzameling gefaalde staten met hier en daar een zeldzame stabiele staat en een paar financiers van een oerconservatief en sectair gedachtegoed. De enige uitweg is een langetermijninvestering in de stabilisering, normalisering, scholing en ontwikkeling van het hele Midden-Oosten. Wie denkt dat dat niet kan, vergist zich. Vergeet niet hoe erg Europa zich de vorige eeuw verloor in zijn oude gewaden en gedachten en hoe massaal en barbaars wij elkaar tot tweemaal toe wereldwijd hebben afgeslacht.
En denk aan de Europese oplossing: structurele samenwerking, het creëren van gemeenschappelijke economische en politieke belangen, politieke en economische integratie, al verloopt die met horten en stoten van crisis naar crisis. Het werd een traag integratieproces, waarbij de gezworen aartsvijanden Duitsland en Frankrijk uiteindelijk de as vormden van een nieuw Europa. De Europese Unie is het indrukwekkendste voorbeeld van vreedzame en vrijwillige toenadering en integratie uit de wereldgeschiedenis, deels gefinancierd met massale economische hulp vanuit de Verenigde Staten. Dat is wat wij nu moeten toepassen in het Midden-Oosten.
Tot slot moeten we ons afvragen waar de grenzen van de vrije meningsuiting liggen. Ik zie hoe sociale media allerhande een klassieker in de schilderkunst censureren door een toefje schaamhaar weg te gommen en massale politieke censuur toepassen om lokale potentaten ter wille te zijn. Maar regelrechte haattirades met als enig doel het aanzetten tot blind terroristisch geweld worden gewoon vrij verspreid op hun platformen.
Dat verleidt jonge en kwetsbare mensen tot extreme en gevaarlijke denkbeelden. Er zijn echter grondwettelijke grenzen aan de vrije meningsuiting. Tegen die grenzen is indertijd het Vlaams Blok aangelopen. Bepaalde dingen kunnen ter bescherming van de grondwet en de openbare orde niet door de beugel. Hoog tijd om de haatpropaganda van IS, die nota bene gebeurt op onze technologie want zelf zijn ze daartoe niet in staat, definitief aan banden te leggen.