Het begrotingshuiswerk van deze regering ziet er veel beter uit dan velen hadden verwacht, ook al is het resultaat minder structureel dan gehoopt.
De begroting leidde weer eens tot een rondje toeteren zonder inhoud. De N-VA draaide haar grijs gespeelde plaatje dat de regering-Di Rupo iedereen viseert die spaart, werkt of onderneemt. Voka wees erop dat de begroting bedrijven tegen elkaar opzet. Het VBO vreesde dat alle grote bedrijven uit België zouden wegtrekken. De Gezinsbond maakte gewag van een systematische afkalving van de gezinsondersteuning. De brouwers waarschuwden dat de asociale accijnsverhoging de bierprijs doen stijgen.
De vertegenwoordigers van de advocaten wezen er in een zeldzame aanval van sociale empathie op dat de btw op advocatendiensten de prijs van een echtscheiding met 21 procent zal doen stijgen. Federgon, de federatie van de hr-dienstverleners, vond dat het verhogen van de prijs voor dienstencheques (in feite een verlaging van de astronomische subsidie) het zwartwerk dramatisch zal doen toenemen en de sector met massale faillissementen bedreigt. De banken vinden dat met de extra belasting de maat nu echt vol is.
Kortom, de multinationals zullen met de kmo’s in de clinch gaan en vertrekken, de banken zullen geen krediet meer verlenen, de gezinnen zullen uitgeperst worden, de sociaal zwakkeren zullen geraakt worden, de sector van de dienstencheques zal weggevaagd worden en de werkloosheid zal dramatisch stijgen. En dat natuurlijk allemaal door deze begrotingscontrole. Het gewoonlijke blaffen van de honden dus. Niemand die er nog naar luistert.
De werkelijkheid is dat het begrotingshuiswerk er veel beter uitziet dan velen hadden verwacht, hoewel minder structureel dan ik had gehoopt. Laat ik u uitleggen waarom. Ten eerste legt de regering een dikke buffer aan voor het geval dat het in 2013 nog slechter gaat dan verwacht. Dat is slim en bovendien goed voor het vertrouwen. De kans op nog een laatste begrotingscontrole in 2013 is daardoor minimaal. Ten tweede wordt het grootste deel van de saneringsoperatie van 2014 nu al vastgelegd. Zo kunnen we in het verkiezingsjaar 2014 veel politiek gekrakeel over symbooldossiers vermijden. Aan deze beslissing gaan we nog verrassend veel plezier beleven. Ten derde is er een structurele inspanning van 0,8 procent van ons bruto binnenlands product. Het is dus niet allemaal kunst- en vliegwerk. Een behoorlijk deel van de inspanning moeten we de volgende keer niet opnieuw doen.
Ten vierde wordt eindelijk werk gemaakt van wat de logica zelve is. Er komt een minimale belasting voor bedrijven die winst maken en die ook uitkeren aan de aandeelhouders zonder daarop enige vennootschapsbelasting te betalen. Die minimale belasting is een bijzonder goed idee. Ik ben blij dat het er eindelijk van komt. Het lijkt aan te bevelen dat idee ook in de rest van Europa te slijten. Het was hoog tijd om de belastingen rechtvaardiger te maken, al is het maar een klein beetje. Nu nog goed opletten dat we bij de juridische uitwerking niet in de wolfijzers van de multinationals lopen.
Dat een deel van de opbrengst van deze minimale belasting in de vorm van lagere sociale lasten terugvloeit naar de kmo’s is een vijfde reden om tevreden te zijn met dit akkoord. De opbrengst van de zogenaamde fairnesstaks is gebaseerd op winst, terwijl de teruggave aan de kmo’s gebeurt in de vorm van lagere sociale lasten. Daardoor zetten we alweer een ministapje in de richting van de fundamentele lastenverschuiving die we zo nodig hebben. Uitstekend. Veel meer van hetzelfde, zou ik zeggen.
Het is natuurlijk niet allemaal rozengeur en maneschijn. Dat ontwikkelingshulp opnieuw door de kaasschaaf wordt gehaald, valt politiek te begrijpen maar moeilijk te motiveren. Solidariteit is helaas een lastig begrip geworden.
Twee grote en aan elkaar gerelateerde vragen blijven. Wanneer wordt eindelijk werk gemaakt van een drastische verschuiving van de loonlasten naar andere lasten en wanneer wordt eindelijk iets gedaan aan het herstellen van de concurrentiekracht? Rond deze hete brei blijven we politieke rondjes draaien.
Intussen zien we in tijden van ongeziene besparingen de sociale lasten ministapje voor ministapje dalen. Iedereen heeft duidelijk de boodschap begrepen. Dit is de enige richting waarvan heil te verwachten valt. Het valt de tegenstanders erg moeilijk om het toe te geven, maar deze regering functioneert naar behoren in een vijandige politieke en economische omgeving. Het ene na het andere heikele dossier wordt opgelost, zonder daarvoor schoonheidsprijzen te winnen.
Over een paar dagen belandt allicht ook het dossier van het eenheidsstatuut van arbeiders en bedienden op het bord van de regering. Ook dat dossier zal ze oplossen. De honden blaffen. De federale regeringskaravaan lost het op en trekt verder naar het volgende probleem.